LIBRARYLINGO

LIBRARYLINGO
Over bibliotheken en wat daar mee te maken heeft.

---

IPad

Op de IPad

Rijmt ie nou op pad of pet

en dan weer op tablet

of is het appeltje eitje

gewoon, een Appel leitje

Young Readers 1941

Nog maar eens een foto van Shorpy. Volgens de tekst bij deze foto zijn dit Young Readers in de bibliotheek van Brooklyn, USA in februari 1941. Wat een akelig kil gebeuren. Er is bijna geen boek te zien. Geen postertje aan de muur, zelfs geen bordjes in de trant van 'stilte' of 'hier inleveren'. Het bosje narcissen en de bos takken versterken de crematorium uitstraling eens te meer. Wilde de fotograaf een mooi strak plaatje of zag de bibliotheek er echt zo uit en waren ze erg trots op die 'moderne' uitstraling? De bruine, stoffige sfeer die ik met die tijd associeer ontbreekt in elk geval helemaal.

Kijk ook eens naar het meisje vooraan in de rij die een soort rijlaarzen lijkt te dragen, maar die waarschijnlijk chaps zijn die een brace verbergen. Poliopatientje misschien? Op de foto op ware grootte is dat beter te zien. Dan zie je ook dat het derde meisje sokken draagt met de tekst 'elaine' er op. Zou ze zo heten, of waren 'elaine-sokken' een rage en waren ze genoemd naar Elaine Roosevelt?

Fascinerende foto.

Kantoorzwervers in de bibliotheek

Ik hoop dat bibliotheken snel weer een ander project vinden als ze klaar zijn met het onvermijdbare 'retailconcept'. Ik heb daarvoor namelijk een voorstel; werkplek voor de thuiswerker, zzp'er of de 'kantoorzwerver'. Dat laatste woord heb ik uit een artikel in de Volkskrant van vandaag ( 06-01-2010, blz 12/13). Kantoorzwervers zijn mobiele werkers die druk bezig zijn met het Nieuwe Werken, immer bereikbaar en immer mobiel, die toch regelmatig een plek nodig hebben om te zitten en hun laptop uit te klappen. In het Volkskrantartikel wordt de Openbare Bibliotheek Amsterdam aangevoerd als voorbeeld van zo'n plek waar dat kan en op grote schaal ook gebeurt. 'Iedereen is er zijn mobiele kantoor aan het installeren. De laptop wordt opengeklapt, het bekertje koffie verkeerd dampt naast de smartphone. Er is een stopcontact veroverd' .

Voilá, waarom zouden bibliotheken nog verder zoeken naar hun rol en functie in de 21e eeuw. Hier wordt die op een presenteerblaadje aangeboden. Ik had er zelf ook al eens eerder over geschreven, maar nu zegt de Volkskrant het ook: de bibliotheek is een mooie alternatieve kantoorplek, nou ja, de OBA dus. Er is een tekort aan vrij toegankelijke openbare ruimtes, aan 'derde plekken'. Dit is de soort ruimte die geen kantoor is -tweede plek- en geen woning -eerste plek. Dat de OBA een echte verblijfsbibliotheek is wisten we natuurlijk al, maar het is onzin om te denken dat dit vooral een grootstedelijk gebeuren zou zijn en niet vertaald zou kunnen worden naar kleinere bibliotheken. In elk dorp en vinexlokatie wonen mensen die aan zo'n derde plek behoefte hebben. Juist daar is Grand Cafe-achtige horeca, die ook handig is om ongestoord mobiel te werken maar beperkt aanwezig en zijn er ook geen bedrijfsverzamelgebouwen. En telewerken vanuit de lokale bieb is eigenlijk een betere optie dan thuis blijven. Er komen sowieso steeds meer zzp'ers en/of nieuwe werkers en/of telewerkers bij; de werkgelegenheidsgroei in éénmansbedrijven is groter dan in de loondienstsector. Kansen genoeg voor de bieb om eens met een serieus gat in de markt aan de slag te gaan.

Bibliotheken hadden natuurlijk altijd al een leeszaal die de laatste jaren meestal is omgebouwd tot een prachtige coffeecorner/ontmoetingsruimte maar dit is weer een nieuwe dimensie, voor een nieuwe tijd en nieuwe werkers die vraagt om een nieuwe doelgroepbenadering. Een gerevitaliseerde leeszaal, maar dan met espresso-apparaat, ruim voorzien van stopcontacten en WiFi en zitplaatsen die een beetje privacy bieden. Hoeft volgens mij helemaal niet veel te kosten, beetje herinrichtingskosten, langere en aaneengesloten openingstijden misschien, promotiekosten, maar dan haal je ook een hele nieuwe doelgroep binnen en dat is wel wat waard.

Boeken redden levens

Van alle mooie dingen die je over boeken kunt zeggen is de stelling dat boeken 'healing power' hebben toch wel één van de mooiere. De Britse The Reader Organisation gelooft er in elk geval heilig in. Deze stichting houd zich bezig met het organiseren en faciliteren van leesgroepen in ziekenhuizen, gevangenissen, asielzoekerscentra, bejaardenhuizen, scholen en jawel ook in bibliotheken. Dit zijn echter geen gewone leesclubs, maar sessies geleid door mensen die door de Reader Organisation zijn getraind. Tijdens de sessie wordt het boek in z'n geheel voorgelezen en de deelnemers luisteren stilletjes, of gaan -al dan niet met elkaar- in gesprek. Het bijzondere is dat het meestal helemaal niet gaat om simpel leesvoer, maar om solide klassiekers of om moderne literatuur. De doelstelling van de organisatie is om mensen van allerlei leeftijden en achtergronden kennis te laten maken met literatuur en werkend vanuit de overtuiging dat 'books can save lives' en mensen een waardevolle ervaringen geven.  Veel van de sessies zijn gericht op mensen in problematische situaties, zo worden er bijvoorbeeld in de regio Liverpool op grote school sessies georganiseerd voor mensen met psychische problemen, drugs- en alcoholverslaafden, dak- en thuislozen, ouderen, al dan niet met dementie en mensen met leerproblemen van allerlei aard. Het deed mij een beetje denken aan de film met Danny de Vito, Renaissance Man waar hij een groep kansarme kut-amerikaantjes in het leger met behulp van Shakespeare's Hamlet weet op te voeden tot gedisciplineerde soldaten.

Er zijn overigens ook projecten en leesgroepen met minder kommer en kwel en puur bedoeld om mensen kennis te laten maken met de schoonheid van literatuur. Bijvoorbeeld een Reader-in-residence op een school of open leesgroepen in bibliotheken met vrolijke namen als Feel better with a Book of A Book at Breakfast.

The Reader Organisation is een vrijwilligersorganisatie met een duidelijk doel; 'great books reaching everybody - it's our mission to engage people of all ages and backgrounds in sharing a wealth of literature. For us, reading is a force for social good that can build community and enhance lives. Een Reading Revolution. 'turning non-readers into readers, one page at a time, connecting people, with each other, through books'.

Het leek mij een mooie, inspirerende club die aan leesbevordering waardevolle dimensies weet toe te voegen.

Gouden Apenstaart

De Gouden Apenstaart is een prijs voor de beste kinderwebsite; hetzij gemaakt vóór kinderen, hetzij gemaakt dóór kinderen. De sites konden worden aangemeld tot 1 december waarna een deskundige jury er een aantal heeft genomineerd waarop vanaf vandaag door iedereen tot 20 januari gestemd kan worden. Een week later, woensdag 27 januari wordt bekend gemaakt wie de jury- en publieksprijs hebben gewonnen.

Genomineerd in de categorie ‘Websites voor kinderen’:

• Qigame - site van het Tropenmuseum
• Jeugdjournaal -  bekijk en klets mee over het nieuws en zend video’s in
• Nijntje - spelletjes spelen en voorlezen bij Nederlands bekends konijn
• JHM kindermuseum - Max de Matze geeft voor het Joods Historisch Museum inzicht in Joods leven
• Spongebob - video en spelletjes met het gelijknamige tekenfilmfiguur

Genomineerd in de categorie ‘Websites door kinderen’:

• TVyo - online zender voor kinderen
• Studio Supersoof - videosite van vier meiden uit Utrecht
• Koekaburra - Twee jongens (16) publiceren wekelijks grappige filmpjes
• WilmaWestenberg - tiener vertelt over de impact van haar ziekte op haar leven
• Vuurvlamcomics - stripsite voor jongeren met Bram Vuurvlam

De Gouden Apenstaart werd voor het eerst uitgereikt in 1999, op initiatief van Waag Society in samenwerking met Stichting Lezen, PBC en ProBiblio. Na de uitreiking van 2004 stopte de verkiezing wegens onvoldoende financiële middelen. Stichting Mijn Kind Online zet de verkiezing sinds 2007 voort. De Gouden Apenstaart is niet een geldprijs, maar een symbolische prijs: onderscheiden websites ontvangen een trofee in de vorm van een gouden apenstaart.

De beste wensen voor 2010

Terwijl Nederland nog lang niet wilde begrijpen dat de koloniale tijden voorbij waren werd ergens op Oost-Java tussen 1946 en 1950 gezellig op z'n Hollands oudjaar gevierd. Met de ogen, kennis en inzichten van nu is dat een verwarrende tijd geweest die in de Nederlandse cultuur en geschiedenis nog steeds een onduidelijke plaats in neemt. Slachtoffers, boosdoeners, agressoren en rebellen; wie was eigenlijk wie.

Maar even terug naar nu, en met het gevoel van 'uren, dagen, maanden, jaren vliegen als een schaduw heen' wens ik iedereen een  gezond, innovatief, interessant en gelukkig 2010 met veel echte en veel online vrienden.

De foto is afkomstig uit de Beeldbank van het Nationaal Archief.

Lees meer boeken

Met dank aan Infocaris.

Pluim voor de vervoersdienst

Temidden van alle innovatie, 2.0 en alles en iedereen gaat mobile is er natuurlijk een onderdeel van het bibliotheekwerk dat zo mobiel is als wat; de vervoersdienst. De collectie Nederland is helemaal niks zonder een vervoersdienst die ervoor zorgt dat de boeken, cd's en dvd's  op hun plek komen, de instellingen en scholen van hun wisselcolecties worden voorzien en bibliotheken hun nieuwe aanschaf krijgen. Bibliotheekwerk alleen digitaal? Voor wie zijn dan die anderhalf miljoen leenverkeer boeken die vervoerd worden, de meer dan 8000 collectiedozen voor instellingen, de 3000 kratten voor scholen en de meer dan 5000 koffertjes voor de leeskringen. En dat zijn dan nog maar afgeronde cijfers van 2008.

En terwijl half Nederland noodgedwongen door sneeuw, niet-rijdende treinen en gladde wegen pardoes aan het thuiswerken is gegaan doet de vervoersdienst nog steeds z'n werk. Beetje later dan normaal, maar service as ususal.

Bij deze dus: respect en een grote pluim voor de mannen van de vervoersdienst. 

PaardenKerst

In 1918 organiseerde de Washington Animal Rescue League een Christmas Dinner voor paarden. De kerstboom is volgehangen met appels, wortels, suikerklontjes en plukken hooi. De paarden kregen dat als beloning voor hun harde werk in het afleveren van kerstpakketten, kerstbomen en kalkoenen. Voor de koetsiers was er een gratis kop koffie en voor de paarden op andere locaties in de stad werden zelfs '2 automobiles' ingezet om ze van lekkere hapjes te voorzien.

Mooi romantisch plaatje, maar ik vraag me wel af of die scharminkels van paarden niet liever droog in hun stal hadden gestaan met een bak slobber dan op te moeten komen draven zodat deftige dames in hun mooie jassen voor het oog van de camera hun goede werken konden verrichten.

Of is dat een te cynische kerstgedachte en moeten we respect heben voor die dames die aan het begin stonden van de dierenbescherming.

Deze foto komt van Shorpy, een fotosite met veel meer historisch fotomateriaal en affiches dat in hun webshop ook aangeschaft kan worden.

Over de ledenvergadering en de prinses

Gisteren, 17 december had ik besloten naar de ledenvergadering van de Vereniging van Openbare Bibliotheken te gaan. Kom ik normaal nooit, maar het leek me wel historisch, de laatste keer voor de komst van een nieuwe vereniging, sector-instituut en bibliotheek.nl. Het einde van de vervlechting door ontvlechting  en opnieuw invlechten, of zoiets, maar in elk geval allemaal lekker blijven samenwerken. Volgens mij blijft het één grote bibliotheekmatras waar af en toe iemand het bed in of uitgeschopt wordt maar zo blijft in elk geval het gesprek aan de gang en dat is in onze polderdemocratie nooit weg. Bibliotheek.nl stond trouwens op de agenda en daar wilde ik graag meer van horen.

Wat een dag. Ten eerste sneeuw en vertragingen op de heenreis en aan het eind van de middag uren lang op het CS van Utrecht rondgehangen. Dat was overigens best gezellig. De vergadering dus. Van jaren geleden had ik kunnen weten dat alles altijd veel langer duurt dan de agenda aangeeft. Erik Jurgens memoreerde hoe veel werk de hele ontvlechting is geweest. De bestuursleden moesten tot het eind van de vergadering wachten totdat ze bij monde van Hans van Velzen ook nog bedankt werden met een ebookreader. Frans Meijer legde verantwoording van wat hij allemaal heeft gedaan om een nieuwe VOB te creeëren. Hard werken leek mij en ik hoop dat iemand alles heeft genotuleerd en laat bewaren zodat als over 50 jaar de geschiedenis van het bibliotheekwerk wordt geschreven er nog eens hoofdschuddend en glimlachend naar gekeken kan worden.
Er kwamen nog wat vragen uit de zaal; bijvoorbeeld wat er met internationale betrekkingen gebeurd. Ik vind dat zelf ook wel een vraagpunt. Nederlands bibiotheekwerk is gewoon erg goed en moet internationaal goed gepromoot worden en andersom moeten we als klein landje veel over de grens kijken. Alleen lid zijn van de internationale clubs vind ik wel erg magertjes.
Het volgende agendapunt ging over de contributie die bibliotheken moeten bijdragen aan de nieuwe vereniging. Daar lag een voorstel voor waar de leden het niet mee eens waren. Hans van Velsen rekende voor dat Amsterdam veel teveel zou moeten bijdragen en dat het allemaal anders en beter kon. Maar hij rekende met  snelle hoofdrekensommetjes die ik als cijferdigibeet niet zo snel kon volgen en volgens mij de rest ook niet, die voor de zekerheid daarom maar allerlei andere excuses verzonnen en het voorstel weer van tafel verdween.

Zo vloog de ochtend voorbij met allerlei belangrijks dat ik nu al weer ben vergeten en moesten we na de lunchpauze om 13.15 precies weer op onze plaatsen zitten want Prinses Laurentien, ere-voorzitter van de VOB, zou komen. Dat was een verrassing die de voorzitter ons 's morgens had aangekondigd. Om precies 13.35 stapte zij binnen met alle bibliotheekbobo's in haar kielzog. Je zou haar zo aanzien voor één van ons biebmiepen; no-nonsense dress-sense; kort wit-zwart geblokt jurkje met een zwart vestje; zwarte kousen en laarzen; kort geknipt blond haar. Prima meid, zo te zien. Mag van mij nog wel een tijdje taalprinses en erevoorzitter blijven. Ze sprak mooie woorden over de VOB, de bibliotheken en de leesbevordering, overhandigde de Certificeringscertificaten aan de laatste bibliotheken die daar voor in aanmerking zijn gekomen en overhandigde de Bibliotheek Innovatie Prijs. De hoofdprijs van 30.000 euro was voor de OBA en de runners-up kregen een ingelijst Genomineerden ding en een hand van de Prinses.

De Prinses ging weer weg en de vergadering veranderde van een VOB vergadering in een WOBvergadering en toen weer een VOB vergadering. Er gebeurde vergadertechnisch iets ingewikkelds maar in principe is er nu één nieuw bestuur voor de  nieuwe VOB en de WOB en die vlechten de komende maanden dan ook nog organisatorisch verder in elkaar.

Uiteindelijk kwam er tegen drie uur nog tijd voor bibliotheek.nl met een presentatie van Peter van Eijk Jammer genoeg veel te laat en met te weinig tijd. Alle plannen liggen op koers; innoveren is vooral doorontwikkelen en meer aandacht voor de klant was het wel zo ongeveer. Boeiend nog dat er voor de doorontwikkeling van de bestaande digitale diensten in 2010 zo'n  miljoen 6 miljoen beschikbaar is, waarvan 4 ton voor de afbouw van Aladin en de opzet van een nieuwe vraagbaak. De ppt zou op de VOBsite komen, dus het is allemaal na te lezen. Er was nog iets over het Bibliotheekcharter en de wetenschappelijke bibliotheken en de KB die met de OBwereld wel iets willen, maar dat staat ook in de brief van Plasterk aan de 2e Kamer en het was het einde van een lange dag en ik wilde nog even naar het Kerstfeest van ProBiblio.

Maar daarvan haalde ik na veel treingedoe alleen nog de laatste toetjes.

Poeh, hé .Wat een dag.